Voicebot, który odbiera telefon, przetwarza dane osobowe od pierwszej sekundy: numer dzwoniącego, treść rozmowy i często dane, które sprawdza w Twoich systemach. Dlatego RODO dotyczy go tak samo jak każdego pracownika, który odbiera ten sam telefon. Różnica polega na tym, że przy systemie sztucznej inteligencji kilka pytań staje się ważniejszych: jaka jest podstawa prawna, co powiedzieć dzwoniącemu i jak długo przechowywać rozmowę.
W tym artykule przechodzimy przez te pytania po kolei, żeby voicebot, który sam odbiera połączenia, działał w Twojej firmie zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych. Takie pytania trafiają zwykle do inspektorów ochrony danych, więc ten tekst możesz potraktować jako punkt wyjścia do rozmowy z nimi. To informacja ogólna, a nie porada prawna: zasady dla swojej firmy ustal z inspektorem ochrony danych albo prawnikiem.
Jak działa voicebot AI i jakie dane przetwarza
Voicebot AI, czyli asystent głosowy albo bot głosowy, odbiera połączenie i prowadzi naturalną rozmowę. Rozpoznawanie mowy (ASR, automatic speech recognition) zamienia to, co mówi dzwoniący, na tekst, model AI rozumie, czego dzwoniący potrzebuje, a synteza mowy odczytuje odpowiedź. Bot głosowy przetwarza przy tym w praktyce trzy rodzaje danych.
- Dane o połączeniu: numer dzwoniącego, wybrany numer, godzina i czas trwania. Centrala telefoniczna zapisuje je w historii połączeń także bez voicebota.
- Treść rozmowy: to, co mówi dzwoniący, zamienione na tekst, żeby voicebot mógł odpowiedzieć, a pracownik mógł później przeczytać przebieg rozmowy. Transkrypcja wymaga takiej samej ochrony jak nagranie.
- Dane z Twoich systemów: numer klienta, status zamówienia albo termin wizyty, które voicebot sprawdza w czasie rzeczywistym w kalendarzu albo w systemie CRM. Wtedy rozmowa łączy się z istniejącym profilem klienta.
Gdy dzwoniący mówi o zdrowiu, wyznaniu albo innych sprawach ze szczególnych kategorii danych, rozmowa waży więcej w Twojej ocenie ryzyka, nawet jeśli voicebot wcale o to nie pytał. Voicebot, który miał tylko potwierdzić wizytę, może usłyszeć powód medyczny, o który nikt nie prosił. Dlatego w scenariuszu rozmowy voicebota wpisz zasadę: przy takich sygnałach voicebot przełącza rozmowę do pracownika, zamiast prowadzić ją dalej sam.
Podstawa prawna: prawnie uzasadniony interes, umowa albo zgoda
Przy połączeniach przychodzących podstawą przetwarzania jest często prawnie uzasadniony interes firmy albo podjęcie działań na żądanie dzwoniącego przed zawarciem umowy, bo to dzwoniący szuka kontaktu, a rozmowa jest potrzebna, żeby mu odpowiedzieć. Przy prawnie uzasadnionym interesie musisz umieć wykazać, dlaczego interes firmy przeważa nad prywatnością dzwoniącego i jakie zabezpieczenia stosujesz.
Gdy rozmowa ma cel marketingowy albo voicebot przetwarza dane szczególnych kategorii, bezpieczniejszą podstawą jest wyraźna zgoda. Zapisz podstawę osobno dla każdego rodzaju rozmowy, na przykład status zamówienia, umawianie wizyt i zgłoszenia awarii. Wtedy przy pytaniu Prezesa UODO od razu pokażesz, skąd taki wybór podstawy.
Voicebot, RODO i AI Act: co powiedzieć w powitaniu
Dzwoniący powinien od początku wiedzieć dwie rzeczy: że rozmawia z botem telefonicznym, a nie z człowiekiem, i że jego dane są przetwarzane. Przepisy o sztucznej inteligencji w UE (AI Act) też idą w tym kierunku: osoba, która rozmawia z systemem AI, powinna o tym wiedzieć. Obowiązki informacyjne z RODO spełnisz najprościej w dwóch warstwach:
- Krótka informacja w powitaniu. Na przykład: „Rozmawiasz z asystentem głosowym firmy (nazwa). Rozmowa jest nagrywana, żeby obsłużyć Twoją sprawę. Szczegóły znajdziesz na naszej stronie w zakładce Prywatność.”
- Pełna informacja w polityce prywatności. Kto jest administratorem, cel i podstawa przetwarzania, okres przechowywania, odbiorcy danych oraz prawo dostępu, sprostowania, usunięcia i sprzeciwu.
Krótka informacja na początku nie przeszkadza w rozmowie, jeśli jest jasna i nie trwa dłużej niż kilka sekund. Jak firmy informują o nagrywaniu rozmów, opisujemy szerzej w artykule czy można nagrywać rozmowy telefoniczne.
Gdzie przetwarzane są dane z voicebota
Jeśli dane pozostają w Europejskim Obszarze Gospodarczym, podlegają tym samym zasadom RODO co Twoja firma i nie potrzebujesz dodatkowych zabezpieczeń przekazania. Gdy dane trafiają poza ten obszar, potrzebujesz ważnej podstawy przekazania, na przykład decyzji Komisji Europejskiej stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony albo standardowych klauzul umownych. Z każdym dostawcą, który przetwarza dane w Twoim imieniu, zawierasz umowę powierzenia przetwarzania danych, a każdego z nich wpisujesz do rejestru czynności przetwarzania.
Nasza platforma działa w trzech centrach danych w Holandii, a nagrania rozmów przechowujemy w UE. Jesteśmy licencjonowanym operatorem w 14 krajach Europy, także w Polsce, i prowadzimy własną platformę telefoniczną, na której działa też voicebot. Dla banków, ubezpieczycieli i innych sektorów regulowanych mamy dwa dodatkowe warianty: dostarczamy samą ścieżkę głosową wokół Twojego własnego modelu AI albo budujemy voicebota, którego połączenie z Twoimi danymi biegnie przez prywatne łącze, a nie przez publiczny internet.
Jak długo przechowywać nagrania i transkrypcje
RODO nie podaje jednej liczby: dane przechowujesz tak długo, jak wymaga tego cel. Do kontroli jakości i rozpatrywania reklamacji firmy przechowują rozmowy zwykle przez kilka tygodni albo miesięcy. Gdy voicebot tylko przełącza rozmowę do właściwego działu, wystarczy znacznie krótszy okres. Zapisz okres dla każdego celu w rejestrze czynności przetwarzania i usuwaj dane, gdy ten okres minie.
W CallFactory nagrania rozmów są przechowywane standardowo najwyżej 30 dni, a dłuższe przechowywanie to płatna opcja. Wiadomości z poczty głosowej zostają w panelu 90 dni, a historia połączeń sięga do roku wstecz. Nagrania odsłuchuje i pobiera tylko administrator konta, w panelu albo przez API.
Kiedy voicebot wymaga oceny skutków dla ochrony danych
Ocena skutków dla ochrony danych (DPIA) jest wymagana, gdy przetwarzanie może powodować wysokie ryzyko dla osób, których dane dotyczą. Przy voicebocie chodzi na przykład o systematyczne profilowanie dzwoniących, rozpoznawanie ich po głosie albo zautomatyzowane decyzje bez udziału człowieka, które mają dla dzwoniącego skutki prawne. Prezes UODO opublikował wykaz rodzajów przetwarzania, przy których ocena jest wymagana, więc sprawdź go razem z inspektorem ochrony danych.
Voicebot AI, który odpowiada na częste pytania, potwierdza wizyty i przy wątpliwościach przełącza do pracowników, zwykle nie wymaga oceny skutków. Zapisz jednak tę analizę na piśmie, żeby pokazać, dlaczego w Twojej sytuacji ocena nie była potrzebna.
Voicebot zgodny z RODO w pięciu krokach
- Zapisz podstawę prawną dla każdego rodzaju rozmowy, którą prowadzi voicebot.
- Dodaj informację do powitania: że dzwoniący rozmawia z asystentem głosowym i gdzie znajdzie szczegóły.
- Wpisz do scenariusza zasadę przełączania rozmów z danymi szczególnych kategorii do pracownika.
- Ustal okres przechowywania nagrań i transkrypcji oraz kto ma do nich dostęp.
- Zapisz analizę ryzyka i decyzję w sprawie oceny skutków.
Dobrze ustawiony voicebot to więcej niż scenariusz i zasady przełączania: podstawa prawna, jasna informacja dla dzwoniącego i uporządkowany rejestr czynności przetwarzania decydują, czy wdrożenie obroni się przy kontroli. Jeśli zrobisz to na starcie, później prawie nie musisz do tego wracać. Voicebot AI kosztuje 215 zł miesięcznie plus 1,50 zł za każdą minutę, w której mówi, a szczegóły znajdziesz w cenniku.
